เริ่มทำ AI ยังไงดี…ถ้ายังไม่รู้จะเริ่มตรงไหน?

ช่วงนี้ผมโดนผู้บริหารถามบ่อยมากว่า “ถ้าองค์กรยังไม่รู้จะเริ่มทำ AI ตรงไหน ควรเริ่มยังไงดี?” เป็นคำถามที่ตอบสั้น ๆ ยากมากครับ เพราะถ้าจะตอบให้ครบ มันต้องคุยกันตั้งแต่เรื่องกลยุทธ์ ข้อมูลกระบวนการทำงาน ไปจนถึงคนในองค์กร สุดท้ายหลายครั้งก็มักจะจบลงด้วยประโยคคลาสสิกอย่าง “ก็…ขึ้นอยู่กับหลายอย่าง” ซึ่งผมเข้าใจดีว่าเป็นคำตอบที่คนฟังไม่ค่อยชอบเท่าไหร่

วันก่อนผมไปบรรยายมา แล้วตอนนั้นเองผมก็คิดคำตอบหนึ่งขึ้นมาแบบสด ๆเป็นคำตอบที่ผมรู้สึกว่าอธิบายเรื่องนี้ได้ตรงและง่ายที่สุด ถ้าจะเริ่มทำ AI ให้เริ่มที่ “รู้เขา รู้เรา”

รู้เขา: เข้าใจ AI จากการลองใช้จริง

คำว่า “รู้เขา” ในที่นี้ ผมไม่ได้หมายถึงการไปดูว่าคู่แข่งกำลังทำอะไรอยู่ เพราะถ้าพูดกันตรง ๆ ในตลาดไทยวันนี้ success case ด้าน AI ที่เปิดเผยรายละเอียดเชิงลึกจริง ๆ ยังมีไม่มาก

แม้แต่ที่ปรึกษาระดับโลกหลายเจ้าสิ่งที่เรียกว่า blueprint หลายครั้งก็ไม่ได้ลึกไปกว่า common sense มากนัก สิ่งที่สำคัญกว่าคือ เราต้องรู้ก่อนว่า AI ทำอะไรได้จริง และทำอะไรไม่ได้ วิธีที่ง่ายที่สุดคือ ลองใช้มันด้วยตัวเอง ไม่ว่าจะเป็น ChatGPT, Gemini หรือ Claude ก็ได้

เพราะสิ่งที่ผมเห็นบ่อยมากคือ หลายคนรู้จัก AI ผ่านเดโมที่สวยงามบนเวที แต่พอเอามาใช้กับข้อมูลจริงในองค์กร กลับพบว่ามันเป็นอีกเรื่องหนึ่งเลย ความต่างระหว่าง “เดโม” กับ “ของจริง” มากกว่าที่หลายคนคิด

คนที่ไม่เคยจับเองมักจะ ประเมินความสามารถ AI สูงเกินไปในจุดที่ไม่ควร และในขณะเดียวกันก็ประเมินต่ำเกินไปในจุดที่ควรลงทุนจริง ๆ เพราะฉะนั้น ถ้าจะเริ่มทำ AI ผมคิดว่าขั้นแรกไม่ใช่การซื้อระบบแพง ๆ แต่คือการทำความเข้าใจมันจากประสบการณ์ตรงก่อน

รู้เรา: กลับมาดูองค์กรตัวเองให้ชัด

พอเริ่มรู้แล้วว่า AI ทำอะไรได้ คำถามต่อไปที่สำคัญไม่แพ้กันคือ แล้วองค์กรของเราล่ะ? หลายองค์กรรีบมองหา use case ทั้งที่ยังไม่ทันกลับมาดูปัญหาของตัวเองจริง ๆ ถ้าผมต้องเริ่มจากศูนย์ สิ่งที่ผมจะถามก่อนมีไม่กี่ข้อ เช่น

• งานไหนในองค์กรที่กินเวลาคนมากที่สุด?
• งานไหนที่เกิด error บ่อยที่สุด?
• ข้อมูลที่เรามีอยู่ พร้อมให้ AI ใช้งานจริงหรือยัง?
• และที่สำคัญมาก แต่คนมักมองข้าม

คนในองค์กรพร้อมจะเปลี่ยนแปลงแค่ไหน? หลายครั้งสิ่งที่เป็นอุปสรรคไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยีเลยครับ แต่เป็นเพราะข้อมูลยังไม่พร้อม กระบวนการทำงานยังไม่ชัด หรือคนยังไม่มั่นใจว่าจะทำงานร่วมกับ AI ยังไง

การลอกการบ้านคนอื่น ไม่ได้แปลว่าจะได้คำตอบเหมือนกัน

อีกเรื่องหนึ่งที่ผมเจอบ่อยคือหลายองค์กรอยากเริ่มทำ AI เพราะเห็นคนอื่นทำแล้วได้ผล แต่สิ่งที่ผมคิดว่าสำคัญมากคือ บริบทของแต่ละองค์กรไม่เหมือนกัน สิ่งที่เวิร์กกับธนาคารรายใหญ่ อาจไม่เวิร์กกับบริษัทประกันขนาดกลาง

แม้จะอยู่ในอุตสาหกรรมเดียวกันแต่ก็อาจต่างกันทั้งเรื่องข้อมูล โครงสร้างทีม กระบวนการตัดสินใจ และวัฒนธรรมองค์กร AI จึงไม่ใช่สูตรสำเร็จแบบ copy แล้ว paste มันต้องเริ่มจากการเข้าใจบริบทของตัวเองก่อนเสมอ

บทสรุป

รู้เขาก่อน รู้เราก่อน แล้วค่อยจับมันมาเจอกัน

ถ้าถามผมว่า องค์กรที่ยังไม่รู้จะเริ่มทำ AI ตรงไหน ควรเริ่มยังไง คำตอบของผมก็คงยังเหมือนเดิมครับเริ่มจากสองอย่างนี้ก่อน

รู้เขา  เข้าใจว่า AI ทำอะไรได้จริงจากการลองใช้เอง
รู้เรา เข้าใจว่าองค์กรของเรามีปัญหาอะไร และพร้อมแค่ไหน

แล้วค่อยเอาสองอย่างนี้มาเจอกัน เพราะสุดท้ายแล้ว การเริ่มทำ AI ที่ดี ไม่จำเป็นต้องเริ่มใหญ่ที่สุด ไม่จำเป็นต้องล้ำที่สุดแต่ควรเริ่มจากจุดที่ แก้ปัญหาจริงขององค์กรได้มากที่สุด